महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी ‘लेक लाडकी योजना’ सुरू केली आहे. गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबातील मुलींना जन्मापासून ते त्यांच्या उच्च शिक्षणापर्यंत टप्प्याटप्प्याने आर्थिक मदत करणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. २०२६ पर्यंत या योजनेने यशस्वीरीत्या तीन वर्षे पूर्ण केली असून, लाखो कुटुंबांना याचा थेट लाभ मिळाला आहे.
या योजनेअंतर्गत पात्र मुलीला तिच्या १८ व्या वर्षापर्यंत एकूण १ लाख १ हजार रुपयांचे आर्थिक सहाय्य दिले जाते. ही रक्कम खालीलप्रमाणे पाच टप्प्यांत वितरीत केली जाते:
जन्मानंतर: मुलीचा जन्म झाल्यावर पालकांना ५,००० रुपये दिले जातात.
प्राथमिक शिक्षण: मुलगी पहिल्या इयत्तेत प्रवेश घेते तेव्हा ६,००० रुपये दिले जातात.
माध्यमिक शिक्षण: सहावीत प्रवेश घेतल्यावर ७,००० रुपये दिले जातात.
उच्च माध्यमिक शिक्षण: अकरावीत प्रवेश घेतल्यावर ८,००० रुपये मिळतात.
१८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर: मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर तिला उच्च शिक्षण किंवा करिअरसाठी ७५,००० रुपये दिले जातात.
अशा प्रकारे एकूण १ लाख १ हजार रुपये लाभार्थी मुलीच्या थेट बँक खात्यात जमा केले जातात.
लेक लाडकी योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी काही महत्त्वाच्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी खालील कागदपत्रे जवळ ठेवावीत:
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी आहे. तुम्ही स्वतः किंवा जवळच्या केंद्रावर जाऊन अर्ज करू शकता:
पोर्टलवर नोंदणी: महाराष्ट्र सरकारच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन नवीन वापरकर्ता म्हणून नोंदणी करा.
माहिती भरा: लेक लाडकी योजना निवडून मुलीची वैयक्तिक माहिती आणि पालकांचे तपशील अचूक भरा.
कागदपत्रे अपलोड करा: वरील नमूद केलेली सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून पोर्टलवर अपलोड करा.
अर्ज सादर करा: माहितीची पुन्हा एकदा खात्री करून अर्ज सबमिट करा. त्यानंतर मिळालेला अर्ज क्रमांक भविष्यातील संदर्भासाठी जतन करा.
जर तुम्हाला ऑनलाइन अर्ज करणे शक्य नसेल, तर तुम्ही अंगणवाडी सेविका, ग्रामपंचायत कार्यालय किंवा सेतू (CSC) केंद्रात जाऊन मदत घेऊ शकता.
लेक लाडकी योजनेमुळे ग्रामीण आणि शहरी भागातील गरीब कुटुंबातील मुलींना शिक्षणाच्या प्रवाहात राहणे सोपे झाले आहे. या योजनेमुळे बालविवाहाचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होत आहे, कारण १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर आणि शिक्षण सुरू ठेवल्यावरच ७५,००० रुपयांचा मोठा हप्ता मिळतो. तसेच, मुलींच्या जन्माकडे पाहण्याचा समाजाचा दृष्टिकोन अधिक सकारात्मक होत असून लिंग गुणोत्तरातही सुधारणा दिसून येत आहे.
